W ostatnich latach dużą popularność zdobywają inicjatywy związane z zakładaniem MikroLasów zarówno w miastach, jak i na terenach prywatnych. Wiele z nich opiera się na prostym założeniu: posadźmy dużo drzew na małej powierzchni, a natura „zrobi resztę”. Choć brzmi to kusząco, rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Samo gęste sadzenie drzew nie gwarantuje sukcesu – a w wielu przypadkach może wręcz prowadzić do słabych efektów lub obumierania roślin.

Kluczem do trwałego i zdrowego lasu jest coś znacznie ważniejszego niż liczba sadzonek – to jakość gleby i jej odpowiednie przygotowanie. Profesor Akira Miyawaki mówił, że „najważniejsze jest odtworzenie struktury lasu, nie tylko jego wyglądu”

Na czym naprawdę polega metoda Miyawaki? 🌳

Metoda Miyawaki jest często błędnie kojarzona z bardzo gęstym sadzeniem drzew. A to tylko jeden z jej elementów – i wcale nie najważniejszy. Fundamentem tej koncepcji jest gruntowne przygotowanie gleby przed posadzeniem roślin.

Naturalne lasy rozwijają się na żyznych, bogatych w materię organiczną glebach, które przez lata były kształtowane przez procesy biologiczne. W wielu miejscach, gdzie dziś chcemy sadzić drzewa – szczególnie w miastach – gleba jest zdegradowana, uboga, zbita i pozbawiona życia biologicznego. W takich warunkach nawet najlepiej dobrane gatunki i największa liczba sadzonek nie będą miały szans na prawidłowy rozwój.

Dlatego metoda Miyawaki zaczyna się od głębokiej analizy i rekultywacji gleby. Na podstawie wyników badań zastanych warunków jest ona odpowiednio przygotowywana, m.in. poprzez wzbogacanie o naturalne komponenty na głębokość 1 m. Celem jest stworzenie środowiska, które będzie przypominać naturalne warunki leśne – bogate, żywe i zdolne do samoregulacji. 🌍

To pierwszy wskaźnik, czy MikroLas został posadzony w 100% zgodnie z metodą Miyawaki: czy gleba została przygotowana na metr głębokości, czy zawiera odpowiednią ilość materii organicznej (nie może być jej ani za mało, ani za dużo, bo można przenawozić mikrolas, a nawet zanieczyścić wody podziemne) oraz czy została właściwie wymieszana. Tak właśnie robi się to m.in. we Francji, Belgii, Niemczech, Stanach Zjednoczonych i Japonii.

 „Nie ma tu miejsca na kompromisy. Metoda Miyawaki bazuje na nauce, dlatego obowiązuje konsekwencja we wdrażaniu i dbałość o szczegóły. Pamiętajmy, że bez dobrego przygotowania podłoża tak duża liczba roślin może szybko wyjałowić glebę i pozbawić korzenie wody” – przypomina dr Kasper Jakubowski, dyrektor merytoryczny w Forest Maker.

Dlatego opracowaliśmy specjalny standard zgodności z metodą japońskiego biologa 🧭 – każdy MikroLas posadzony w 100% zgodnie z metodą Miyawaki może go otrzymać. 🏅 Daje to mecenasom i samorządom pewność, że projekt jakościowo nie odbiega od najlepszych realizacji tego typu na świecie i ma realną szansę przynieść zakładany efekt. Zdarzało nam się opracowywać gotowe projekty MikroLasów od nowa, a już posadzone doprowadzać do możliwie największej zgodności z metodą.

 „Metoda Miyawaki odbiega od tradycyjnych sposobów zalesiania czy sadzenia drzewek. Nie wystarczy zaprawić dołu torfem lub ściągnąć darń trawy i przykryć cienką warstwą kompostu, aby móc posadzić las kieszonkowy. Sposób poruszania się w trakcie prac też ma znaczenie, inaczej szybko ubijemy spulchnioną i luźną glebę, zadepczemy korzenie” – dr Kasper Jakubowski.

Dlaczego przygotowanie gleby ma tak duże znaczenie? 🌿

Drzewa rosną nie tylko nad ziemią, ale przede wszystkim pod jej powierzchnią. To tam rozwija się system korzeniowy, który odpowiada za relacje z grzybami, pobieranie wody i składników odżywczych. Jeśli gleba jest uboga lub zbita, korzenie nie mają przestrzeni ani zasobów do wzrostu.

Odpowiednio przygotowana gleba:
• magazynuje wodę i ogranicza skutki suszy, 💧
• dostarcza składników odżywczych, 🌿
• wspiera rozwój mikroorganizmów i grzybów mikoryzowych, 🦠🍄
• umożliwia szybki i zdrowy wzrost roślin. 🚀🌱

W efekcie drzewa są bardziej odporne, rosną szybciej i tworzą stabilny ekosystem.

Dobór rodzimych gatunków – fundament trwałego ekosystemu 🌼🌳

Równie istotnym elementem metody Miyawaki jest odpowiedni dobór roślin. Kluczowe znaczenie ma wykorzystanie rodzimych gatunków drzew i krzewów, które są naturalnie przystosowane do lokalnych warunków klimatycznych i glebowych. 🌦️🌍 Akira Miyawaki podkreślał często że „kluczem jest odtworzenie lokalnych ekosystemów, a nie tylko sadzenie drzew”.

 „No właśnie – przypomina dr Kasper Jakubowski. – Nie wystarczy posadzić na małej przestrzeni jak najwięcej gatunków i powiedzieć: «będzie różnorodnie» albo «to jest las Miyawaki». Kluczowe jest dobranie gatunków zgodnie z siedliskiem przyrodniczym oraz właściwe zestawienie gatunków z różnych pięter lasu. W Forest Maker mamy dwa klucze doboru gatunkowego, które pozwalają tworzyć trwałe i odporne zagajniki-samograje. To ważne, aby mikrolas działał nie tylko po 3 latach, ale także po 15 czy 50 latach.”

Rodzime gatunki bezodmianowe:
• lepiej radzą sobie z lokalnymi warunkami pogodowymi 🌦️, w tym suszą i mrozem ❄️,
• są bardziej odporne na choroby i szkodniki 🐛❌,
• wspierają lokalną bioróżnorodność, stanowiąc siedlisko dla owadów, ptaków i innych organizmów 🐦🐝,
• tworzą stabilne, naturalne relacje w ekosystemie🔄🌿.

W przeciwieństwie do gatunków obcych, które często wymagają intensywnej pielęgnacji i nie zawsze integrują się z otoczeniem, rośliny rodzime budują trwały i samowystarczalny las.

 „Część roślin osobiście rozmieszczam przed sadzeniem w konkretne miejsca. Dlaczego właśnie tak? Często pokazuję to na wizualizacjach obrazujących spodziewany efekt po kilkunastu latach. Bardzo ważne jest też leśne runo, które jest naszym polskim wkładem do metody Miyawaki. I tu również nie ma przypadkowości – łąki leśne trzeba odpowiednio zaplanować w mikrolesie, inaczej szybko zanikną” – dodaje dr Jakubowski.

Mikoryza – niewidzialna sieć życia🍄🕸️

Jednym z kluczowych, a często pomijanych elementów budowania zdrowego lasu jest mikoryza, czyli symbiotyczna współpraca między korzeniami roślin, a grzybami glebowymi. W naturalnych ekosystemach leśnych jest to fundament funkcjonowania całego środowiska.

Grzyby mikoryzowe zwiększają powierzchnię chłonną systemu korzeniowego, dzięki czemu drzewa mogą efektywniej pobierać wodę i składniki odżywcze. W zamian rośliny dostarczają grzybom produkty fotosyntezy. Ta współpraca znacząco przyspiesza wzrost drzew 🚀🌳i zwiększa ich odporność na stres, suszę czy choroby💪.

W zdegradowanych glebach miejskich i poprzemysłowych naturalna sieć mikoryzowa często nie istnieje lub jest bardzo uboga. Dlatego w procesie zakładania lasu niezwykle ważne jest jej odbudowanie – poprzez odpowiednie przygotowanie gleby oraz świadome wprowadzenie grzybów mikoryzowych, które są dostosowane do składu gatunkowego.
Bez tego „niewidzialnego systemu wsparcia” nawet dobrze przygotowana gleba i właściwie dobrane gatunki mogą nie osiągnąć pełnego potencjału🚫.

Dr Kasper Jakubowski: „Nasi specjaliści – mykolodzy – opracowali dwie mieszanki grzybów mikoryzowych specjalnie z myślą o gatunkach drzew i krzewów spotykanych w mikrolasach. Sama metoda oraz pierwsze sukcesy mikoryzacji w ponad 20 mikrolasach w Polsce wzbudziły duże zainteresowanie wśród naszych przyjaciół propagujących lasy Miyawaki w Holandii i Stanach Zjednoczonych. Można powiedzieć, że należymy do pionierów tego podejścia.”

Gęstość sadzenia – narzędzie, nie cel ⚖️🌱

Gęste sadzenie drzew w metodzie Miyawaki ma swoje uzasadnienie 🌲🌲– rośliny konkurują ze sobą o światło, co przyspiesza ich wzrost, szybko osłania glebę i sprzyja naturalnej selekcji. Jednak bez odpowiednio przygotowanej gleby oraz właściwego doboru gatunków taka konkurencja może przynieść odwrotny efekt⚠️: zamiast dynamicznego rozwoju otrzymujemy stres, niedobory i wysoką śmiertelność sadzonek❌🌱.
Dlatego gęstość sadzenia powinna być traktowana jako narzędzie wspierające proces, a nie jego fundament.

Podejście Forest Maker 🌳🤝

W zespole Forest Maker stawiamy na kompleksowe podejście do tworzenia MikroLasów🔍🌱. Każdy projekt rozpoczynamy od analizy warunków glebowych i zaprojektowania procesu ich poprawy.

Klient na bieżąco otrzymuje szczegółową dokumentację z przebiegu prac, która potwierdza, że każdy metr kwadratowy podłoża został starannie i zgodnie z najwyższymi standardami przygotowany. Dzięki temu ma pełną transparentność procesu 👀oraz pewność, że wszystkie etapy realizacji zostały wykonane z należytą dbałością o jakość i trwałość efektu końcowego🏗️.

Następnie dobieramy starannie wyselekcjonowane, rodzime gatunki, dopasowane w oparciu o lokalny las referencyjny, jednocześnie dbając o odbudowę życia biologicznego podłoża – w tym sieci mikoryzowej – aby stworzyć optymalne i trwałe warunki dla rozwoju roślin.

Naszym celem nie jest tylko posadzenie drzew – ale stworzenie trwałego, samowystarczalnego ekosystemu🌍🌳, który będzie rozwijał się przez dziesięciolecia⏳.

Dzięki starannie zaplanowanym zabiegom maksymalizujemy szanse na przyjęcie się roślin, a ich rozwój przebiega zazwyczaj szybciej i bardziej harmonijnie niż w przypadku tradycyjnych metod sadzenia. To podejście przekłada się nie tylko na wysoką skuteczność nasadzeń, ale także na trwałość i jakość powstającego ekosystemu, który od pierwszych lat funkcjonuje w sposób stabilny i zrównoważony.

Sadzenie dużej liczby drzew może wyglądać efektownie i dawać szybkie poczucie działania, ale bez solidnych fundamentów nie przynosi trwałych rezultatów. Metoda Miyawaki uczy, że prawdziwy sukces zaczyna się pod powierzchnią – w glebie, w życiu biologicznym oraz w przemyślanym doborze gatunków🌍🌱🍄.

„Las to wspólnota roślin, zwierząt i mikroorganizmów – nie tylko zbiór drzew” – prof. Akira Miyawaki.

Przykład z Wrześni.  Po lewej stronie MikroLas posadzony zgodnie ze standardami Forest Maker i ściśle z metodą Akiry Miawakiego. Po prawej stronie te same gatunki i wielkości drzew, posadzone w tym samym momencie, lecz bez przygotowania gleby.